Blog
In deze tweede aflevering van de Delta10 Podcast spreekt Aleida van Dijk, mede-oprichter van Delta10, met Florent van Driel van Wageningen, Lead Product Owner van Programma Versterken Common Ground bij de Gemeente Utrecht.
Florent vertelt hoe gemeente Utrecht inzet op het principe “Common Ground, tenzij”: open source-oplossingen voor betere dienstverlening, meer regie over gegevens, lagere kosten en minder afhankelijkheid van grote leveranciers. Hij bespreekt de uitdagingen van korte-termijnbelangen, collectieve financiering en het bereiken van voldoende schaal, en benadrukt het belang van klein beginnen en vasthouden aan een lange termijnvisie.
Bekijk de aflevering hieronder of luister via Spotify.
Waarom Utrecht inzet op Common Ground
De gemeente Utrecht hanteert het principe ‘Common Ground tenzij’. Bij nieuwe systemen wordt dus eerst gekeken naar oplossingen die aansluiten op de Common Ground-visie. Volgens Florent komt dat voort uit een duidelijke analyse. Gemeenten willen betere dienstverlening bieden, maar lopen tegen een versnipperd IT-landschap aan. Veel systemen functioneren als losse silo’s, waardoor gegevensuitwisseling lastig blijft en innovatie duur wordt.
Met Common Ground wil Utrecht vier belangrijke doelen bereiken:
- Betere en meer integrale dienstverlening voor inwoners.
- Meer regie en transparantie over gegevens.
- Efficiënter omgaan met publieke middelen.
- Minder afhankelijk worden van een kleine groep grote leveranciers.
Want waarom zouden 340 gemeenten steeds opnieuw voor hetzelfde wiel betalen? vraagt Florent zich af.
De grootste uitdaging: korte termijn versus lange termijn
De techniek is volgens Florent niet de grootste uitdaging. De echte uitdaging zit in organisaties. Veel gemeentelijke afdelingen zijn verantwoordelijk voor een specifiek proces en kiezen logischerwijs voor de oplossing die op korte termijn het beste werkt. Common Ground vraagt juist om een bredere blik en investeringen die zich vaak pas later terugbetalen. Daarom zijn sterke sponsors van dit gedachtegoed essentieel. Denk aan CEO’s, directeuren dienstverlening en bestuurders die de langetermijnvisie actief ondersteunen. Enkel beleidsregels of aanbestedingseisen zijn volgens Florent niet voldoende om gedrag daadwerkelijk te veranderen.
Open source vraagt een andere manier van denken
Een belangrijk verschil met traditionele software is dat gemeenten binnen Common Ground vaak geen software kopen, maar ontwikkelcapaciteit en samenwerking, aldus Florent. Dat vraagt een andere mentaliteit. Open source betekent niet dat software gratis is. Integendeel: software vraagt voortdurend onderhoud, beheer en doorontwikkeling. Daar staat veel tegenover. Door componenten los van elkaar te ontwikkelen ontstaat meer flexibiliteit, een hoger innovatietempo en meer invloed op de richting van producten. Bovendien kunnen gemeenten samen investeren in oplossingen die voor de hele publieke sector waardevol zijn. Volgens Florent begint die aanpak zich inmiddels te bewijzen. Sommige Common Ground-componenten zijn functioneel concurrerend geworden met traditionele oplossingen én blijken goedkoper zodra voldoende gemeenten deelnemen.
Samenwerking is de sleutel
Een belangrijk inzicht uit Utrecht is dat Common Ground pas echt schaalvoordelen oplevert wanneer meerdere gemeenten samenwerken. Zodra voldoende gemeenten deelnemen, ontstaat een actieve gebruikerscommunity die gezamenlijk investeert in doorontwikkeling. Toch blijft collectieve financiering een uitdaging. Gemeenten geven hun IT-budgetten nog grotendeels individueel uit, terwijl een relatief klein gezamenlijk ontwikkelbudget volgens Florent al een enorme versnelling zou kunnen opleveren.
Van visie naar uitvoering
Juist daar ligt voor veel gemeenten de grootste uitdaging. De ambitie voor Common Ground is vaak aanwezig, maar de stap van visie naar uitvoering blijkt in de praktijk complex. Het vraagt niet alleen om technologie, maar ook om kennis, samenwerking en organisatorische verandering. Vanuit Delta10 zien we dat vrijwel dagelijks terug. Gemeenten zoeken naar manieren om Common Ground praktisch toepasbaar te maken, zonder dat de complexiteit van infrastructuur, beheer en doorontwikkeling een obstakel wordt. Er is behoefte aan partners die het landschap kennen, ervaring hebben met implementaties en kunnen helpen om de juiste keuzes te maken op het juiste moment. Dat sluit aan bij een belangrijk punt dat Florent meerdere keren benadrukt: begin klein, werk vanuit bewezen oplossingen en bouw stap voor stap verder. Juist die aanpak vergroot de kans op succes en creëert draagvlak binnen de organisatie.
De toekomst: Common Ground als water uit de kraan
Vooral de huidige geopolitieke ontwikkelingen versterken volgens Florent het belang van digitale onafhankelijkheid. Gemeenten willen meer controle over hun gegevens, infrastructuur en software. Zijn ideale eindbeeld? Common Ground moet uiteindelijk net zo vanzelfsprekend worden als water uit de kraan. Daarbij ziet hij een belangrijke rol voor dienstverleners die de onderliggende complexiteit kunnen wegnemen. Niet iedere gemeente wil of kan zelf een volledig Common Ground-landschap beheren. Door kennis, beheer en technologie toegankelijk aan te bieden, wordt de drempel voor adoptie aanzienlijk lager.
De belangrijkste les voor gemeenten die willen starten is daarom eenvoudig: begin klein. Kies een overzichtelijk proces, bouw kennis op, leer van andere gemeenten en bewijs stap voor stap dat het werkt. Bij Delta10 zien we dat gemeenten die deze aanpak volgen sneller draagvlak creëren en beter in staat zijn om de voordelen van Common Ground daadwerkelijk te verzilveren.
Veelgestelde vragen
Wat is Common Ground?
Common Ground is een nieuwe manier om de gemeentelijke informatievoorziening in te richten. Gegevens, processen en applicaties worden van elkaar losgekoppeld en communiceren via open standaarden en API’s. Daardoor ontstaat een flexibele, moderne architectuur waarin gemeenten eenvoudiger kunnen samenwerken, sneller kunnen innoveren en meer regie houden over hun digitale dienstverlening. Delta10 ontwikkelt en levert Common Ground-oplossingen die aansluiten op deze architectuur, waaronder Signalen, Open Formulieren en Atlas.
Waarom kiest de gemeente Utrecht voor Common Ground?
Utrecht wil de dienstverlening aan inwoners verbeteren, meer regie krijgen over gegevens, efficiënter omgaan met publieke middelen en minder afhankelijk worden van gesloten software. Door te kiezen voor Common Ground ontstaat ruimte voor open standaarden, herbruikbare componenten en samenwerking tussen gemeenten. Die ontwikkeling sluit aan bij de visie van Delta10 om gemeenten te ondersteunen met innovatieve software die binnen het Common Ground-ecosysteem kan worden ingezet.
Is open source software gratis?
Nee. Open source betekent niet dat software kosteloos is. Net als andere software vraagt ook open source om implementatie, hosting, beveiliging, beheer en doorontwikkeling. Het verschil is dat gemeenten gezamenlijk kunnen investeren in oplossingen die transparant zijn, herbruikbaar blijven en niet afhankelijk zijn van één leverancier. Delta10 ondersteunt gemeenten hierbij met professionele dienstverlening rondom Common Ground-oplossingen.
Wanneer wordt Common Ground financieel aantrekkelijk?
De voordelen van Common Ground nemen toe naarmate meer gemeenten dezelfde componenten en standaarden gebruiken. Gezamenlijke ontwikkeling en hergebruik zorgen ervoor dat investeringen over meerdere organisaties kunnen worden verdeeld en innovaties sneller beschikbaar komen. Door gebruik te maken van bewezen Common Ground-oplossingen kunnen gemeenten bovendien sneller profiteren van deze schaalvoordelen.
Hoe kunnen gemeenten beginnen met Common Ground?
Begin met een overzichtelijk proces, maak gebruik van bestaande oplossingen, leer van andere gemeenten en investeer in kennisopbouw. Een stapsgewijze aanpak levert vaak de beste resultaten op.
Een succesvolle transitie begint meestal met een overzichtelijk proces of een concrete dienst, zoals meldingen openbare ruimte of digitale formulieren. Door gebruik te maken van bestaande Common Ground-oplossingen kunnen gemeenten ervaring opdoen zonder direct hun volledige applicatielandschap te vervangen. Delta10 ondersteunt deze stapsgewijze aanpak met oplossingen als Signalen, Open Formulieren en Atlas, inclusief implementatie, hosting, beheer en ondersteuning.