Blog

In deze aflevering spreekt Bart Jeukendrup met Joeri Diederen, mede-eigenaar van Raakvlak Advies en projectarchitect bij de gemeente Rotterdam. Joeri helpt gemeenten bij de overstap naar Common Ground en werkt in Rotterdam aan de vervanging van het zaaksysteem door een platform van open componenten.

Ze spreken over de eerste livegang in Rotterdam, de uitdagingen van governance en financiering, en de keuzes die gemeenten moeten maken om Common Ground echt werkend te krijgen. Ook gaat het over standaardisatie, communityvorming en de vraag hoe gemeenten stap voor stap meer regie kunnen krijgen op hun digitale dienstverlening.

Bekijk de aflevering hieronder of luister via Spotify.

Wat Common Ground in de praktijk echt betekent

Common Ground gaat niet alleen over nieuwe software of API’s. Het gaat vooral over een andere manier van denken over gemeentelijke dienstverlening. Waar vroeger alles in één zaaksysteem zat, ontstaat nu een landschap van losse, samenwerkende componenten zoals:

• Formulieren
• Zaakafhandeling
• Archivering
• Inwonerportaal

Gemeente Rotterdam is een van de gemeenten die hierin vooroploopt. Daar wordt stap voor stap gewerkt aan het vervangen van het klassieke zaaksysteem door deze modulaire opbouw.

Volgens Joeri Diederen zit de voornaamste uitdaging in verandering van organisatie en samenwerking: “Je werkt niet meer in één systeem, maar in een landschap van componenten. Dat vraagt een andere manier van denken en werken.”

Waarom Common Ground langer duurt dan verwacht

Veel gemeenten merken dat de Common Ground-transitie meer tijd kosten dan vooraf gedacht. Dat komt door een combinatie van factoren.

Zo wordt alles wordt tegelijk opnieuw opgebouwd. Niet alleen software, maar ook beheerprocessen, security, releasebeheer, samenwerking met leveranciers etc.

Daarnaast zijn standaarden nog in ontwikkeling. Common Ground werkt met open standaarden, maar in de praktijk worden die pas echt volwassen in implementaties.

Ook blijkt data complexer dan gedacht. Pas bij echte migraties wordt zichtbaar welke gegevens ontbreken, hoe verschillend gemeenten registreren en waar definities niet overeenkomen.

Moeten alle gemeenten direct naar Common Ground overstappen?

Het korte antwoord van Joeri is: nee, niet direct. Vooral kleinere gemeenten doen er goed aan om niet meteen een volledige migratie te starten. In plaats daarvan is het beter om in eerste instantie de nadruk te leggen op:

• het op orde brengen van data en registraties
• het verbeteren van datakwaliteit
• het moderniseren van formulieren en klantportalen

De gedachte daarachter is simpel: wie te vroeg instapt in volledige vervanging, betaalt vaak de leercurve zelf.

Standaardisatie is het echte vraagstuk

Gemeenten gebruiken vaak dezelfde API’s, maar leggen gegevens nét anders vast of interpreteren ze anders. Daardoor ontstaat een nieuw probleem: technisch verbonden systemen, maar inhoudelijk verschillende data.

Een oplossingsrichting die steeds vaker terugkomt is het werken met procesbouwblokken. Niet alleen data standaardiseren, maar complete processen zoals:

• het registreren van een zaak
• het koppelen van een inwoner
• het afhandelen van een aanvraag

Financiering en samenwerking

Een ander structureel thema is financiering. Veel innovaties binnen Common Ground worden nu nog betaald door individuele gemeenten of samenwerkingsverbanden. Volgens Joeri vraagt dat om meer gezamenlijke regie. Niet zozeer om centralisatie, maar om betere afstemming en duurzame doorontwikkeling van standaarden en componenten.

Wat merken inwoners van Common Ground?

Voor inwoners is Common Ground uiteindelijk geen technisch verhaal. Het doel is vooral betere dienstverlening:

• één digitaal portaal voor contact met de gemeente
• automatische statusupdates
• communicatie via voorkeurskanalen
• minder formulieren en herhaling van gegevens
• meer proactieve dienstverlening

Op de lange termijn ontstaat ook ruimte om dienstverlening te organiseren rond levensgebeurtenissen in plaats van interne systemen.

De toekomst van Common Ground

Ondanks alle uitdagingen blijft de richting duidelijk. De combinatie van open standaarden, samenwerking tussen gemeenten en de behoefte aan digitale autonomie zorgt voor een structurele beweging. Of zoals Joeri het zelf samenvat: “Ik denk niet dat er nog een weg terug is.”

Veelgestelde vragen

Wat is het grootste knelpunt bij Common Ground implementaties?
Het grootste knelpunt zit meestal niet in de techniek, maar in organisatieverandering, standaardisatie en samenwerking. Gemeenten moeten processen, governance en beheer opnieuw inrichten, terwijl leveranciers samen zorgen voor goed werkende integraties en open componenten. Partijen zoals Delta10 ondersteunen gemeenten bij deze transitie met kennis van Common Ground-architectuur, API-integraties, gegevensuitwisseling en implementatie van modulaire oplossingen.

Hoe begin je als gemeente praktisch met Common Ground?
Een succesvolle overstap begint meestal klein. Gemeenten starten vaak met het verbeteren van datakwaliteit, het moderniseren van digitale formulieren, het optimaliseren van processen of het vervangen van afzonderlijke componenten. Door gefaseerd te werken ontstaat ervaring zonder grote risico’s. Delta10 begeleidt gemeenten bij deze stapsgewijze aanpak en helpt bij het realiseren van toekomstbestendige Common Ground-oplossingen die aansluiten op bestaande systemen.

Is Common Ground al een volwassen alternatief voor alle systemen voor publieke dienstverlening?
Common Ground ontwikkelt zich snel, maar is nog geen volledige vervanger voor alle traditionele gemeentelijke systemen. Wel groeit het ecosysteem van open componenten, standaarden en leveranciers voortdurend. Gemeenten kiezen daarom steeds vaker voor een hybride aanpak waarbij bestaande systemen geleidelijk worden vervangen. Leveranciers zoals Delta10 helpen gemeenten bij het integreren van nieuwe Common Ground-componenten met bestaande applicaties, zodat de transitie beheersbaar blijft.

Hoe verschilt Common Ground van traditionele zaaksystemen?
Waar traditionele zaaksystemen veel functionaliteit combineren in één gesloten applicatie, bestaat Common Ground uit losse, gestandaardiseerde componenten die via open API’s samenwerken. Daardoor kunnen onderdelen onafhankelijk worden ontwikkeld, vervangen en doorontwikkeld. Dit biedt meer flexibiliteit en voorkomt afhankelijkheid van één leverancier. Tegelijk vraagt deze architectuur om expertise op het gebied van integratie, API-management, beveiliging en beheer. Delta10 ondersteunt gemeenten bij de implementatie, beheer, ondersteuning en doorontwikkeling van modulaire Common Ground-oplossingen.

Waarom wordt Common Ground gezien als een langetermijnverandering?
Common Ground is meer dan een technische modernisering. Gemeenten werken stap voor stap aan een nieuwe manier van organiseren, samenwerken en gegevens uitwisselen. Dat vraagt om investeringen in standaarden, governance, datakwaliteit en digitale dienstverlening. Door deze gefaseerde aanpak ontstaat een moderne digitale infrastructuur die beter kan inspelen op nieuwe wetgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en innovaties zoals generatieve AI. Delta10 ondersteunt gemeenten gedurende deze transitie met technische expertise en zeer ruime ervaring met open standaarden, Common Ground en implementatie van Common Ground-oplosisngen.